Evropsko društveno istraživanje

 

Evropsko društveno istraživanje (ESS) je teorijski i metodološki najobuhvatnije međunarodno istraživanje, koje se izvodi pod okriljem Evropskog istraživačkog konzorcijuma – European Research Infrastructure Consortium (ERIC). Reč je o komparativnom i longitudinalnom istraživanju društvenih pojava, koje se realizuje svake dve godine u većini evropskih zemalja  na osnovu standardizovane metodologije od 2002. godine. Upitnik se sastoji od osnovnog dela (core module), pitanja koja su prisutna u svim ciklusima i rotirajućih modula koji su posvećeni dubinskoj analizi određenih specifičnih tema značajnih za evropska društva. 

 

Ključne teme

Društvene vrednosti i ideološke orijentacije (leva/desna orijentacija, libertarijanska-autoritarna orijentacija, ekološke vrednosti i prakse, osnovne vrednosti (Švarcova teorija vrednosti), zadovoljstvo demokratijom, poverenje u institucije i ekonomiju, potencijal za političku participaciju građana, političke orijentacije i glasanje; personalna i sistemska efikasnost, religijske orijentacije i prakse.


Kulturološke/nacionalne vrednosti i orijentacije – građanstvo i nacionalni identitet; stavovi o etničkim i marginalizovanim grupama; stavovi prema EU; stavovi o migracijama.


Društvene strukture – demografske karakteristike ispitanika i domaćinstava, stepen obrazovanja, etničko poreklo, radni status i iskustvo nezaposlenosti, zanimanje ispitanika (i supružnika), ekonomski položaj i prihodi domaćinstva, subjektivna procena zdravstvenog stanja ispitanika, društveno poverenje i umreženost, subjektivni indikatori siromaštva, iskustvo i strah od kriminala, pristup masovnim medijima i njihova upotreba.

 

Rotirajući moduli

Dosadašnji rotirajući moduli koji se menjaju iz ciklusa u ciklus, ali se i ponavljaju, obuhvatali su stavove o klimatskim promenama, energetskoj bezbednosti i sistemu socijalne zaštite. U prethodnim ciklusima našla su se i pitanja imigracije, zdravstvenih nejednakosti, demokratije, političke participacije, lične i društvene dobrobiti, teme pravde i pravičnosti u društvu, kao i životni ciklusi – percepcija ključnih životnih događaja. U X ciklusu upitnik će pored osnovnog dela sadržati i tri rotirajuća modula: a) digitalne tehnologije i usklađivanje porodične i radne sfere (work family balance), b) odgovor na krizu izazvanu koronavirusom i c) demokratija i populizam.

 

Do sada je organizovano devet ciklusa prikupljanja podataka putem anketnog ispitivanja „licem u lice“ na reprezentativnim uzorcima stanovništva starijeg od 15 godina. Srbija je prvi put učestvovala u IX ciklusu. Usled novonastale situacije izazvane pandemijom COVID-19 u X ciklusu biće primenjen metod prikupljanja podataka samopopunjavanjem (self-completion).

Evropsko društveno istraživanje se realizuje kroz pet radnih paketa: prvi radni paket – prevod instrumenta; drugi radni paket – uzorak istraživanja; treći radni paket – prikupljanje podataka; četvrti radni paket – unos i obrada podataka i peti radni paket – procesuiranje baze podataka.

Nacionalni koordinator projekta je docent Dragan Stanojević, ISI FF. Nosioci istraživanja su Institut društvenih nauka i Institut za sociološka istraživanja Filozofskog fakulteta.

Ministarstvo prosvete nauke i tehnološkog razvoja finansira realizaciju projekta.